Batarya Kapasitesi Ölçümleri: mAh ve Wh Arasındaki Fark

Bir telefonu kutusundan çıkarmadan önce teknik özellik listesine bakarken en çok kafamı karıştıran satır uzun süre batarya satırı oldu. Bir tarafta "5000 mAh" yazan bir telefon, diğer tarafta "52,6 Wh" yazan bir dizüstü bilgisayar vardı ve ikisini kıyaslamaya çalışıyordum. Sonra bir powerbank aldım, üzerinde 20.000 mAh yazıyordu ama 5000 mAh'lik telefonumu dört kez değil, ancak iki buçuk kez doldurabildim. İşte o an batarya kapasitesi mAh Wh ayrımını gerçekten öğrenmem gerektiğini anladım. Aradan geçen zamanda onlarca cihazın etiketini okudum, kendi ölçümlerimi yaptım ve bu iki birimin neden birbirinin yerine kullanılamayacağını acı deneyimle kavradım.

İki Birim, İki Farklı Soru

mAh ve Wh aslında rakip değil, birbirini tamamlayan iki ölçü. Ama satın alma kararı verirken hangisine güveneceğinizi bilmezseniz, pazarlama malzemesi olarak öne çıkarılan büyük sayıya kanmanız çok kolay.

mAh Neyi Söyler, Neyi Söylemez

mAh yani miliamper-saat, bir bataryanın ne kadar yük taşıdığını anlatır. 5000 mAh, teorik olarak 5000 miliamperlik bir akımı bir saat boyunca verebilecek kapasite demek. Ama burada eksik bir bilgi var: voltaj. mAh tek başına "bu kova kaç ölçek su alır" demeye benziyor; ölçeğin büyüklüğünü söylemiyor.

Bu yüzden farklı voltajlarda çalışan iki cihazın mAh değerini yan yana koymak yanıltıcı olur. Tek hücreli bir telefon bataryası genelde 3,7-3,85 V nominal voltajda çalışır. Dizüstü bilgisayarlarda ise hücreler seri bağlandığı için voltaj 7,4 V, 11,4 V hatta 15,4 V olabilir. Aynı mAh değerine sahip iki batarya, voltaj farkı yüzünden tamamen farklı enerji taşır.

Wh: Karşılaştırmanın Ortak Dili

Wh yani watt-saat, işin içine voltajı da katar ve gerçek enerji miktarını verir. Formül basit:

Wh = (mAh ÷ 1000) × V

Yani 5000 mAh'lik, 3,85 V çalışan bir telefon bataryası yaklaşık 19,25 Wh enerji taşıyor. 11,4 V'ta çalışan 4600 mAh'lik bir dizüstü bataryası ise yaklaşık 52,4 Wh. Sayılara bakınca telefon bataryası daha büyük görünüyordu ama gerçekte dizüstü bataryası neredeyse üç katı enerjiye sahip. Bu yüzden dizüstü üreticileri neredeyse istisnasız Wh kullanır; telefon üreticileri ise daha iri görünen mAh'ı tercih eder.

Hızlı Bir Karşılaştırma Tablosu

Günlük Hayatta Bu Fark Nerede Karşınıza Çıkıyor

Teoriyi bilmek güzel ama asıl mesele mağazada ya da sepet sayfasında doğru kararı verebilmek. Kendi başımdan geçen üç durumu anlatayım.

Powerbank Alırken Yaşadığım Hayal Kırıklığı

20.000 mAh yazan powerbank, o kapasiteyi hücre voltajında (3,7 V) belirtiyordu. Yani içinde yaklaşık 74 Wh enerji var. Ama telefonunuza şarj verirken çıkış 5 V'a yükseltiliyor. Voltaj yükselince, aynı enerjiyle taşınabilen mAh miktarı düşüyor: 74 Wh ÷ 5 V ≈ 14.800 mAh. Üstüne dönüştürme kayıpları, ısı ve kablo direnci eklenince elinizde kalan gerçek rakam 12.000-13.000 mAh civarına iniyor. 5000 mAh'lik telefonu iki buçuk kez doldurması bu yüzden gayet normalmiş. Artık bir powerbank alırken kutunun arkasındaki küçük puntolu Wh değerini arıyorum; orası yalan söylemiyor.

Uçakta Kabin Bagajı Kuralı

Havayolu şirketlerinin lityum bataryalar için koyduğu sınırlar mAh üzerinden değil, Wh üzerinden tanımlanır. Genel uygulamada 100 Wh altındaki bataryalar kabinde sorunsuz taşınır, üstü için izin gerekir. Elinizde sadece mAh yazan bir powerbank varsa, formülü uygulayıp Wh'e çevirmeyi bilmeniz gerçekten işe yarıyor. 26.800 mAh'lik bir cihaz, 3,7 V üzerinden yaklaşık 99 Wh eder; sınırın hemen altındadır ve piyasada bu kapasitenin bu kadar yaygın olması tesadüf değil.

İki Telefonu Karşılaştırırken

Aynı sınıftaki iki telefonun ikisi de 3,85 V civarında çalıştığı için mAh karşılaştırması burada işe yarar. Ama tek başına yeterli değil. Ekran teknolojisi, işlemcinin üretim süreci ve yazılım optimizasyonu, aynı kapasiteyle çok farklı sürelere yol açabiliyor. Kendi testlerimde, daha küçük bataryalı bir cihazın verimli bir işlemci ve OLED ekran sayesinde daha uzun dayandığını defalarca gördüm. Bu yüzden batarya rakamını, ekran karşılaştırmaları ve işlemci verimliliği üzerine yazdıklarımla birlikte okumanızı öneririm; batarya ömrü testlerinin nasıl yapıldığını anlatan bölüm de bu tabloyu tamamlıyor.

İkinci El Cihazlarda Sağlık Yüzdesi

İkinci el alırken tasarım kapasitesi ile mevcut kapasite arasında